Het lijkt erop dat het ieder jaar eerder kerst is. Het viel dit jaar wel erg op. Zoals gebruikelijk halen we direct na Sinterklaas een kerstboom maar bij de kerstboomverkoop was het al helemaal niet druk meer en de meeste kerstbomen waren al weg.

Dat was vroeger in Brabant bij ons thuis heel anders. Daar speelde de kerstboom een ondergeschikte rol met Kerst. De grote kerststal met zijn beschadigde gipsen beeldjes stond bij het religieuze gezin van de familie van der Schoot op de voorgrond met daarachter een kerstboompje, armzalig uitgedost met wat lampjes, paar ballen en een piek. Het plaatsen van de kerstboom gebeurde vaak net voor de Kerstdagen. Op het allerlaatst moest dan nog ergens een kerstboom gehaald worden en dan kwam moeders thuis met een onooglijk ding dat door moest gaan als kerstboom.

Toen ik nog op de lagere school zat, hadden we ook in de klas een mooi versierde kerstboom. Deze moest voor de kerstvakantie weer ontmanteld worden. Juffrouw vroeg wie die zaterdagmorgen mee wilde helpen met het afbreken van de kerstboom. Ook toen al, kon ik geen nee zeggen en ik stak na enig aarzelen mijn vinger op. Misschien ook wel omdat de juffrouw me heel vriendelijk aankeek.

Het opruimen van de versiering was die zaterdagmorgen zo gebeurd. Er bleef een kerstboom over en de vraag was dan ook wat je daarmee moest. De andere kinderen hadden thuis al lang een kerstboom staan, maar bij ons thuis nog niet. Ik kreeg de boom mee naar huis en vol trots, liep ik met de kerstboom achter op de fiets naar huis. De Kerstdagen konden goed beginnen met een mooie kerstboom, kerststal en brandende kaarsjes in zelfgemaakte kandelaars van klei.

De Kerstdagen en jaarwisseling liepen gezegend voorbij. We hadden aan onze religieuze verplichtingen voldaan door op Eerste en Tweede Kerstdag, naar de kerk te gaan en op Eerst Kerstdag, zelfs naar de Lofdienst. En steeds werden we vol overgoten met wijwater. Zoals een buurtgenoot het eens uitdrukte: ‘we gingen zo vaak naar de kerk, we pisten onderhand wijwater”.

Na Driekoningen op 6 januari moest de kerstboom weer afgebroken worden. Tegenwoordig ben ik niet zo happig op dit soort klusjes, maar indertijd, wilde ik maar al te graag helpen. Achteraf gezien ging het er meer om dat ik me dan kon onttrekken aan het zwaardere werk op de boerderij. Maar ik was niet de enige die daar zo overdacht. Ook mijn jongere broer wilde wel helpen. Ho, ho dat gaat zo maar niet. Het was mijn kerstboom. Ik had voor die mooie kerstboom gezorgd. Er ontstond en schermutseling en er vielen al snel klappen. En net toen ik flink aan het meppen was, verscheen vader ten tonele. Ik moest direct naar boven, naar bed. Op zich zou dat nog te accepteren zijn, maar diezelfde avond was er op de tv de laatste aflevering van de serie ‘The Fugitive’. Het was een serie die al vele afleveringen had geduurd en die ging over een man die ten onrechte vast zat en beschuldigd was op de moord van zijn vrouw. Na een ontsnapping probeerde deze man de echte moordenaar te pakken te krijgen. Eenieder keek uit naar de afloop van deze serie. Een buurmeisje, waar ze thuis nog geen televisie hadden, kwam kijken. En ik lag daarboven in bed en maakte de afloop van deze serie niet mee. Terugkijken op een ander tijdstip kon toen nog niet.

De straf was, zoals men nu zou zeggen buitenproportioneel, zeker nadat we al die dagen de priesters hadden gepreekt over vrede en alle onrechtmatigheid in de wereld. Daar kreeg ik mijn portie nu ook van mee. Ik liet dit niet over mijn kant gaan en schreeuwde alles bij mekaar en stampte met de voeten op de planken ondergrond. Dit ontging de televisiekijkers niet. Het duurde niet lang, al snel stond vader onder aan de trap en riep of hij met de mattenklopper moest komen. Dat brak de razernij. Ik kroop onder de dekens en kwam langzaam tot het besef dat ik mijn handen thuis had moeten houden en er dan niks gebeurt zou zijn. Met die laatste kerstgedachte ben ik in slaap gevallen.  

Enkele maanden geleden zag ik een nieuw uitgebrachte film over ‘The Fugitive’ op tv. Deze moest ik zeker zien, maar ook nu weet ik nog niet hoe het afliep. Ik ben halverwege in slaap gevallen.

Allen fijne kerstdagen en een gelukkig nieuwjaar toegewenst,

Jan vds